Liking is not Learning

"Liking is not Learning" ... เป็นประโยคสั้น ๆ ของ Dr Richard E. Mayer ที่เคยได้ยินจาก lecture หนึ่ง เมื่อหลายปีก่อน และแปลกดีที่มันติดอยู่ในหัวมาจนถึงทุกวันนี้

ก็น่าจะจริงไหม ... แค่การ "ไลค์" อาจจะยังไม่ใช่การ "เรียนรู้" ...

การรับโอกาสให้มีส่วนร่วมทำอะไรเล็ก ๆ น้อย ๆ เกี่ยวกับกิจกรรมส่งเสริมการเรียนรู้ กับผู้คนหลากหลายวัยมาในช่วงระยะเวลาหนึ่งของชีวิต ก็ยังไม่อาจจะกระจ่างซึ่งคำตอบ มีแต่จะทำให้เกิดคำถามต่อมาอีกเรื่อย ๆ ...

"ชอบ" อาจจะไม่ได้แปลว่า "เรียน"
"สนุก" อาจจะไม่ได้แปลว่า "รู้"
"สื่อสวยงามน่าตื่นตาตื่นใจ" ก็อาจจะไม่ได้แปลว่า "ช่วยให้ผู้เรียนเข้าใจ" ในสิ่งที่กำลังสื่อได้ดีขึ้นเสมอไป

แล้วอะไร ที่จะช่วยให้คนคนหนึ่งเกิดการเรียนรู้ขึ้นมาจริง ๆ

มีผู้รู้ได้ตั้งข้อสังเกตไว้อย่างน่าพิจารณา ว่า จุดตั้งต้นที่ช่วยให้ผู้คนเกิดความสนใจ ในการที่จะศึกษาค้นคว้าต่อไปได้เองนั้น มีหลากหลายช่องทาง

• อาจจะเริ่มจากการมองเห็นว่าสิ่งนั้น "มีประโยชน์" อย่างไร
• หรือบางคนอาจจะสนใจ ถ้าเรื่องนั้นยากพอให้ "รู้สึกท้าทาย" จนอยากลองดูสักตั้งว่าจะทำได้ไหม

• บางคนอาจจะสนใจเมื่อเริ่มมองเห็นว่า ถ้าปล่อยผ่านไป จะเกิด "ผลเสียหาย" อะไรตามมา

• และบางที ทุกอย่างก็เริ่มจากคำถามเล็ก ๆ ว่า
“ทำไม?”
“ถ้าลองอีกแบบหนึ่งล่ะ?”
“มีวิธีอื่นอีกไหม?”

คำถามหนึ่งอาจพาไปพบคำตอบหนึ่ง
คำตอบนั้นกลับทำให้เกิดคำถามใหม่
แล้วการเรียนรู้ก็ค่อย ๆ เดินต่อไปของมัน

ถ้ามองอย่างนี้ ความสนุก ความชอบ หรือแม้แต่ความสวยงามของสื่อ ก็คงไม่ได้เป็นเรื่องที่ไม่มีความหมายเสียทีเดียว

เพียงแต่มันอาจเป็นแค่ "จุดเริ่มต้น" มากกว่าจะเป็นหลักฐานว่าเกิดการเรียนรู้แล้ว

เกมสนุก ๆ อาจทำให้ใครบางคนอยากลอง
เรื่องเล่าที่น่าสนใจอาจทำให้อยากรู้ต่อ
โจทย์ที่ยากขึ้นอีกนิดอาจทำให้รู้สึกอยากเอาชนะ
ภาพหรือสื่อที่สวยงามอาจทำให้หยุดดู
ส่วนคำถามดี ๆ สักคำถาม อาจติดอยู่ในหัวไปอีกหลายปี

เหมือนกับประโยค “Liking is not Learning” ที่ยังติดอยู่ในหัวมาจนถึงวันนี้นี่เอง

แล้วในวันที่มี AI เข้ามาช่วยเราได้มากขึ้น เรื่องนี้ก็น่าคิดต่อไปอีก

เพราะวันนี้เราอาจขอให้ AI ช่วยคิดเกมสนุก ๆ ได้
ช่วยสร้างภาพและสื่อสวย ๆ ได้
ช่วยแต่งเรื่องให้น่าติดตามได้
ช่วยคิดโจทย์ที่ท้าทายขึ้นได้
ช่วยตั้งคำถามชวนสงสัยได้
หรือแม้แต่ช่วยเสนอหนทางใหม่ ๆ ที่เราเองอาจยังนึกไม่ถึง

สิ่งที่เคยใช้เวลาทำอยู่นาน วันนี้อาจทำได้เร็วขึ้นมาก

แต่พออะไร ๆ ทำได้ง่ายขึ้น กลับทำให้เกิดคำถามว่า

แล้วส่วนไหนกันแน่ ที่เรายังต้องทำเอง?

ถ้าเราสามารถสร้างสิ่งที่ทำให้คน ชอบ สนุก สนใจ สงสัย หรืออยากลอง ได้ง่ายขึ้นเรื่อย ๆ

แล้วเรายังจะต้องทำอะไรต่อจากนั้นอีก
เพื่อให้สิ่งเหล่านี้ไม่ได้จบไป เมื่อจบเกม จบคลิป จบกิจกรรม หรือปิดหน้าจอลง

แต่เพื่อให้มีอะไรบางอย่างติดกลับไปด้วย

อาจเป็นวิธีมองเรื่องเดิมที่เปลี่ยนไปนิดหนึ่ง
คำถามที่ไม่เคยถามมาก่อน
ความสามารถบางอย่างที่อยากลองฝึกต่อ
หรือแม้แต่การตัดสินใจบางอย่างในชีวิตจริงที่ต่างออกไปจากเดิม

และบางที นั่นอาจเป็นส่วนที่ยังน่าสนใจที่สุดของการทำอะไรเกี่ยวกับ “การเรียนรู้”

ไม่ใช่เพียงว่า "เราจะทำอย่างไรให้คนอยากเรียน"
แต่รวมไปถึง เมื่อเขาอยากเรียนแล้ว
เราจะช่วยให้สิ่งที่เรียนรู้ค่อย ๆ
เดินทางออกจากกิจกรรม
"ไปอยู่ในชีวิตจริงของเขาได้อย่างไร"

และเมื่อมีเครื่องมือช่วยเราสร้างอะไรได้มากขึ้นและเร็วขึ้นเท่าไร คำถามนี้นี้ยิ่งน่าสนใจขึ้นเรื่อย ๆ

และเมื่อย้อนกลับมาที่ประโยคเดิมอีกครั้ง
“Liking is not Learning.”
ก็น่าจะจริงนะ...
แต่ถ้า “Liking” เป็นเพียงจุดเริ่มต้น
แล้วเราจะพากันไปต่อจนถึง “Learning” ได้อย่างไร?

“Liking is not learning.”

It is a short sentence by Dr Richard E. Mayer that I first heard in a lecture several years ago. Strangely enough, it has stayed with me ever since.

And perhaps it is true…

Simply “liking” something may not yet mean that we are “learning” from it.

For a period of my life, I had opportunities to play small parts in activities designed to encourage learning among people of different ages. Yet those experiences did not leave me with any definitive answers. If anything, they only led to more and more questions.

To “like” something may not mean that we are learning from it.

To have fun may not mean that we have come to understand it.

And beautiful, exciting media may not necessarily help learners understand what is being communicated any better.

So, what does help a person truly learn?

Some educators have made an observation worth considering: there are many possible starting points from which a person may become interested enough to continue exploring something for themselves.

• It may begin with recognising how something could be useful.

• Some people become interested when something feels sufficiently challenging—when it makes them want to find out whether they can rise to it.

• Others may begin to pay attention when they see what might be lost, damaged, or allowed to go wrong if the matter is ignored.

• And sometimes, everything begins with a small question:

“Why?”

“What if we tried it another way?”

“Could there be another way?”

One question may lead to one answer.

That answer may then give rise to another question.

And learning gradually continues on its way.

Seen in this light, enjoyment, personal interest, and even the beauty of the media we create are not without value.

They may simply be starting points, rather than evidence that learning has already taken place.

An enjoyable game may encourage someone to have a go.

An engaging story may make someone want to know what happens next.

A slightly more difficult challenge may awaken the desire to overcome it.

A beautiful image or thoughtfully designed piece of media may make someone stop and look.

And one good question may remain in someone’s mind for years.

Rather like the sentence “Liking is not learning”, which has remained in mine until today.

Now that AI can help us do so much more, this idea raises another set of questions.

Today, we can ask AI to help us devise enjoyable games.

It can help us create beautiful images and media.

It can help us tell more engaging stories.

It can suggest more demanding challenges.

It can pose questions that arouse curiosity.

It may even propose possibilities that we ourselves have not yet imagined.

Things that once took a long time to create can now be produced far more quickly.

But as more and more becomes easier to do, another question emerges:

Which part must still be done by us?

If it becomes increasingly easy to create something that people like—something that entertains them, captures their attention, sparks their curiosity, or makes them want to try—what must we do next?

What will prevent the experience from ending when the game ends, the video finishes, the activity is over, or the screen is closed?

How might we help people take something away with them?

Perhaps it is a slightly different way of seeing something familiar.

A question they have never asked before.

An ability they would like to continue developing.

Or even a decision in their real life that they now choose to make differently.

Perhaps this remains the most interesting part of doing anything concerned with “learning”.

The question is not merely:

“How can we make people want to learn?”

It is also this:

Once they want to learn, how can we help what they have learnt gradually travel beyond the activity—and find a place within their real lives?

The more tools allow us to create, and the faster they allow us to create it, the more compelling this question becomes.

And so I return once again to that original sentence:

“Liking is not learning.”

It probably is true…

But if “liking” is only the beginning, how might we continue the journey together—all the way towards “learning”?

Multimedia Learning

Talking Multimedia Learning with Dr Richard Mayer

Inspiring Story

Buddhadhamma: The Laws of Nature and Their Benefits to Life (Chapter 18: Path Factors of Concentration) by Somdet Phra Buddhakosajarn (P. A. Payutto), Translated by Robin Philip Moore

เล่าอย่างไร สร้างแรงบันดาลใจให้ลงมือทำ

พุทธธรรม: กฎธรรมชาติ และคุณค่าสำหรับชีวิต (บทที่ 16 สมาธิ) โดย สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป. อ. ปยุตฺโต)